Sahrolar bo'ylab yurmasdan, faqat bitta tog' va trigonometriya yordamida Beruniy Yer radiusini hozirgi qiymatdan atigi bir necha o'n kilometr farq bilan hisobladi.
Abu Rayhon Beruniy (973–1048) — xorazmlik qomusiy olim. U Hindistonda bo'lgan yillarida, hozirgi Pokistonning Panjob viloyatidagi Nandana qal'asi yonida Yer radiusini o'lchashning yangi usulini qo'lladi.
Avvalgi usullar bir-biridan uzoqdagi ikki shahar orasidagi masofani o'lchab, cho'llar bo'ylab uzoq yurishni talab qilardi. Beruniy esa boshqa yo'l tutdi:
1. Avval tog' balandligini aniqladi — buning uchun masofasi ma'lum bo'lgan ikki nuqtadan tog' cho'qqisiga qaragan burchaklarni o'lchadi.
2. So'ng tog' cho'qqisiga chiqib, ufqning pastga og'ish burchagini o'lchadi.
3. Tog' balandligi bilan Yer radiusi yig'indisi bitta tomonini tashkil etgan uchburchak tuzib, radiusni trigonometrik hisobladi.
Zamonaviy hisob-kitoblarga ko'ra, Beruniy topgan qiymat taxminan 6 339,9 km bo'lib, bu hozirgi o'lchovdan (6 356,7 km) atigi 16,8 km kam.
Bugungi ahamiyati
Beruniy usuli murakkab masalani oddiy geometriya va aniq o'lchov bilan yechish mumkinligini ko'rsatdi. Uning g'oyasi bugungi masofaviy o'lchash usullariga hamohang.