Bir ixtiro tarixi
Ilm-fan tarixidan
Buyuk kashfiyotlar ortida qanday g'oya, mehnat va jasorat turadi? Bu bo'limda mamlakatimiz ilm-faniga munosib hissa qo'shgan allomalar hamda universitetimiz olimlarining ixtirolari tarixi hikoya qilinadi.
IX asrAlgoritm va algebra: Xorazmiy merosi
Muhammad ibn Muso al-Xorazmiy
Har bir kompyuter dasturi «algoritm» asosida ishlaydi. Bu so'z xorazmlik allomaning nomidan, «algebra» esa uning kitobi sarlavhasidan kelib chiqqan.
Hikoyani o'qish
IX asrNil o'lchagichi va usturlob: Farg'oniyning muhandislik mo'jizasi
Ahmad al-Farg'oniy
Farg'ona vodiysidan chiqqan olim Qohirada Nil daryosi suvini o'lchaydigan inshoot qurilishiga rahbarlik qilgan. U bugun ham saqlanib qolgan.
Hikoyani o'qish
XI asrBir tog' va bir burchak: Beruniy Yer radiusini qanday o'lchadi
Abu Rayhon Beruniy
Sahrolar bo'ylab yurmasdan, faqat bitta tog' va trigonometriya yordamida Beruniy Yer radiusini hozirgi qiymatdan atigi bir necha o'n kilometr farq bilan hisobladi.
Hikoyani o'qish
XV asrOsmonga qaratilgan 36 metrlik yoy: Ulug'bekning Fahriy sekstanti
Mirzo Ulug'bek
Samarqanddagi rasadxonada qurilgan ulkan asbob yordamida yil uzunligi bor-yo'g'i 25 soniya xatolik bilan aniqlangan.
Hikoyani o'qish
1925–1928Toshkent, 1928-yil: elektron televideniyening ilk tasviri
Boris Grabovskiy va Ivan Belyanskiy
Dunyodagi ilk to'liq elektron harakatlanuvchi tasvirlardan biri Toshkentda uzatilgan — bu Navoiy ko'chasi bo'ylab ketayotgan tramvay edi.
Hikoyani o'qish
1987-yilQuyoshni bir nuqtaga yig'ish: Parkentdagi Katta Quyosh pechi
O'zbekiston FA Materialshunoslik instituti
62 ta oyna-geliostat va ulkan parabolik konsentrator quyosh nurini yig'ib, 3000 °C gacha harorat hosil qiladi. Dunyoda bunday quvvatdagi pechlar atigi ikkita.
Hikoyani o'qish
Zamonaviy davrADU olimlari ixtirosiFerrotsendan bioyelimgacha: ADU kimyogarining «Siakrin» ixtirosi
Professor Ibragim Asqarov
Kesilgan yoki yorilgan nozik to'qimalarni qisqa vaqtda yopishtirib, qon ketishining oldini oluvchi bioyelimlar Andijon davlat universitetida yaratilgan.
Hikoyani o'qish
2022-yilADU olimlari ixtirosiQuyosh suvni ko'taradi: ADU fiziklarining foydali modellari
Prof. Rayimjon Aliev va hammualliflar
ADU Kondensirlangan muhit fizikasi kafedrasi olimlari quyosh energiyasi bilan suv ko'taradigan qurilma va yangi fotoelektrik o'zgartirgichga foydali model patentlarini oldi.
Hikoyani o'qish
2025-yilADU olimlari ixtirosiDaryodagi ko'zga ko'rinmas xavf: mikroplastikni tutuvchi qurilma
ADU Biologiya kafedrasi olimlari va xalqaro hammualliflar
Farg'ona vodiysi daryolaridagi mikroplastik ifloslanishni o'rganish uchun suvdan namuna olish qurilmasi yaratildi va 2025-yilda foydali model sifatida ro'yxatdan o'tkazildi.
Hikoyani o'qish